Հայոց լեզու

Գործնական աշխատանք, 6.03


1. Տրված բառերի սեռական հոլովը կազմիր, ընդգծիր վերջավորությունները և բացատրիր հոլովաձևերի տարբերությունը:
Ծառ-ծառի, սեղան-սեղանի,  ուսանող-ուսանողի, րոպե, գինի-գինու, տիրուհի-տիրուհու, այգի-այգու, հոգի-հոգու, օր-օրվա, ժամ-ժամվա, ամիս-ամսվա, գարուն-գարնան, որոշում-որոշման,  ձմեռ-ձմռան, քույր-քրոջ, ընկեր-ընկերոջ, տանտիկին-տանտիկնոջ, հայր-հոր, մայր-մոր, եղբայր, անկյուն-անկյան, սյուն-սյան, տուն-տան, ուրախություն-ուրախության, սեր-սիրո, կորուստ-կորստյան, աղջիկ-աղջկա:

2. Որևէ, ինչ-ինչ, ոչ մի, այլևայլ, յուրաքանչյուր, ամբողջ, բոլոր բառերի հետ եզակի կամ հոգնակի թվով գոյականներ գործածիր:
Որեւէ աղջիկ, ինչ-ինչ պատճառներ, ոչ մի խոսք, այլրայլ հարցեր, յուրաքանչյուր մարդ, ամբողջ հոքով, բոլոր աղջիկները

3. Արկղ-արկղեր, ժամացույց, հանդապահ, ծրագիր, երեխա-երեխաներ, տիկին, թռչուն, վագր, մեծատուն-մեծատուններ, հացատուն, տղամարդ, գառ, գրագիր, նուռ-նռներ, ականակիր, նավթահոր, մատենագիր-մատենագիրներ, դեղատուփ-դեղատուփեր, խմբերգ-խմբերգեր, գրաշար-գրաշարներ, դիմագիծ-դիմագծեր գոյականների հոգնակին կազմիր:

4. Տրված պարզ գոյականներից կազմիր երկուական բարդ գոյական այնպես, որ դրանք լինեն առաջին արմատ, և բացատրիր հնչյունափոխությունը:
Վայրկյան, մատյան, սառույց, գույն, ալյուր, բույս, կյանք:
վայրկենաչափ, մատենադարան, սառցաբեկոր, գունագեղ, ալյրահաց, բուսակեր, կենսագիր

Գոյականը ունի հոլովման ութ տեսակ՝ երկու ներքին, վեց արտաքին։ Ներքին հոլովումը փոփոխությունն է բառի ներսում, դրանք ա եւ ո ձեւվեռն են։ Արտաքին հոլովումներն են՝ ի, ու, վա, ան, ոջ, ց։Արտաքին եւ ներքին հոլովաձեւերից բացի կան նաեւ թեք հոլովաձրեեւ, որոնք չեն ենթարկվում։

հոտ, քանոն, անտառ, այրի, եղանակ, անցավ, համանուն բառերով տարբեր իմաստներով կազմել նաղադասություններ


Թումանյանական


ԻՄ ԵՐԳԸ

Գանձեր ունեմ անտա՜կ, անծե՜ր,
Ես հարուստ եմ, ջա՜ն, ես հարուստ
Ծով բարություն, շնորհք ու սեր
Ճոխ պարգև եմ առել վերուստ։
Անհուն հանքը իմ գանձերի,
Սիրտս է առատ, լեն ու ազատ.
Ինչքան էլ որ բաշխեմ ձրի—
Սերն անվերջ է, բարին՝ անհատ։
Երկյուղ չունեմ, ահ չունեմ ես
Գողից, չարից, չար փորձանքից,
Աշխարհքով մին՝ ահա էսպես
Շաղ եմ տալիս իմ բարձունքից։
Ես հարուստ եմ, ես բախտավոր
Իմ ծննդյան պայծառ օրեն,
Էլ աշխարհ չեմ գալու հո նոր,
Իր տվածն եմ տալիս իրեն։

Երկու սև ամպ
Վաղուց թողած բարձր ու կանաչ
Գահը իրենց հանգստության,
Երկու սև ամպ, հողմի առաջ
Գնում էին հալածական։
Հողմը սակայն չար հոսանքով
Բաժնել, ջոկել չէր կարենում,
Ինչքան նրանց լայն երկնքով
Դես ու դեն էր քշում, տանում։
Ու անդադար գնում էին՝
Քշված հողմի կատաղությամբ,
Իրար կպած ու միասին,
Երկու սև ամպ, երկու սև ամպ…
Մեր ուխտը
Մենք ուխտ ունենք՝ միշտ դեպի լույս,
Ու գընում ենք մեր ճամփով,
Մըրրիկներով պատած անհույս,
Սև խավարով, մութ ամպով։
Մենք անցել ենք արյան ծովեր,
Սուր ենք տեսել ու կրակ,
Մեր ճակատը դեմ ենք արել
Մրրիկներին հակառակ։
Ու թեպետև պատառ-պատառ
Մեր դրոշը սըրբազան,
Ու մենք չունենք տեղ ու դադար՝
Երկրից երկիր ցիրուցան։
Բայց գընում ենք մենք անվեհեր
Զարկերի տակ չար բախտի,
Մեր աչքերը միշտ դեպի վեր՝
Դեպի լույսը մեր ուխտի։

ՓԱՐՎԱՆԱ

I

Բարձրագահ Աբուլն ու Մըթին սարեր
Մեջք մեջքի տըված կանգնել վեհափառ,
Իրենց ուսերին, Ջավախքից էլ վեր՝
Բըռնած պահում են մի ուրիշ աշխարհ:
Ասում են՝ էնտեղ արծըվի նըման,
Ծիծղուն, կապուտակ երկընքի ծոցում,
Նըստում էր էն սեգ սարերի արքան
Իրեն Փարվանա ճերմակ ամրոցում:
Փարվանա արքան մի աղջիկ ուներ.
Ու ոչ մի որսկան դեռ իրեն օրում
Էնքան գեղեցիկ եղնիկ չէր տեսել`
Իր որսն անելիս Մըթին սարերում:
Աշխույժ մանկությամբ զարդարում էր նա
Ծերության օրերն ու սարերն իր հոր,
Ու ապրում էր ծեր արքան Փարվանա
Իրեն էն քընքուշ ծաղկով բախտավոր:
Մեծ բախտը սակայն առաջևն էր դեռ.
Եկավ էն օրն էլ հասավ երջանիկ,
Ու ղըրկեց արքան ուրախ դեսպաններ
Ամեն մի ամրոց, ամեն արքունիք:
— Ո՜րտեղ է, ասավ, էն քաջը, թե կա,
Իմ չընաշխարհիկ դըստերն արժանի,
Թող առնի իր ձին, իր զենքն ու զըրահ,
Գա՜, ցույց տա իրեն, իր բախտը տանի…
Անուշ
ՆԱԽԵՐԳԱՆՔ
Բազմած լուսնի նուրբ շողերին,
Հովի թևին՝ թըռչելով՝
Փերիները սարի գըլխին
Հավաքվեցին գիշերով։
— Եկե՜ք, քույրե՜ր, սեգ սարերի
Չըքնաղագեղ ոգիներ,
Եկե՜ք, ջահել սիրահարի
Սերը ողբանք վաղամեռ։
Օխտն աղբյուրից ջուր է առել
Կույս սափորով, լուռ ու մունջ,
Օխտը ծաղկից ծաղիկ քաղել,
Կապել սիրո ծաղկեփունջ։
Ջուրն ու ծաղիկ աստղունք դըրել,
Խընդիրք արել աստղերին,
Փափագ սըրտով խընդիրք արել՝
Բարի ժըպտան իր սերին…
Ափսո՜ս, Անո՜ւշ, սարի ծաղիկ,
Ափսո՜ս իգիթ քու յարին.
Ափսո՜ս բոյիդ թելիկ-մելիկ,
Ափսո՜ս էդ ծով աչքերին…։
Ու նըրանց հետ՝ ցող-արցունքով
Լըցված սըրտերն ու աչեր՝
Սարի ծաղկունք տըխուր սյուքով
Հառաչեցին էն գիշեր։
— Վուշ-վո՜ւշ, Անո՜ւշ, վուշ-վո՜ւշ, քուրի՜կ,
Վո՜ւշ քու սերին, քու յարին…
Վուշ-վո՜ւշ, Սարո՜, վուշ-վո՜ւշ, իգի՜թ,
Վո՜ւշ քու սիրած սարերին…
— Եկե՜ք, քույրե՜ր, սեգ սարերի
Չըքնաղագեղ ոգիներ…
Ու փերիներն էսպես տըխուր
Երգում էին ողջ գիշեր։
Կանչում էին հըրաշալի
Հընչյուններով դյութական,
Ու հենց շողաց ցոլքն արևի՝
Անտես, անհետ չըքացան։
Խոր սուզվեցին ակն աղբյուրի,
Մըտան կաղնին հաստաբուն,
Ու լեռնային վըտակների
Ալիքները պաղպաջուն։
Թմկաբերդի առումը
ՆԱԽԵՐԳԱՆՔ
Հե՛յ, պարոննե՛ր, ականջ արեք
Թափառական աշուղին,
Սիրո՛ւն տիկնայք, ջահե՛լ տըղերք,
Լա՛վ ուշ դըրեք իմ խաղին:
Մենք ամենքըս հյուր ենք կյանքում
Մեր ծնընդյան փուչ օրից,
Հերթով գալիս, անց ենք կենում
Էս անցավոր աշխարհից։
Անց են կենում սեր ու խընդում,
Գեղեցկություն, գանձ ու գահ,
Մահը մերն է, մենք մահինը,
Մարդու գործն է միշտ անմահ։
Գործն է անմահ, լա՛վ իմացեք,
Որ խոսվում է դարեդար,
Երնե՜կ նըրան, որ իր գործով
Կապրի անվերջ, անդադար։
Չարն էլ է միշտ ապրում անմեռ,
Անե՜ծք նըրա չար գործքին,
Որդիդ լինի, թե հերն ու մեր,
Թե մուրազով սիրած կին։
Ես լավության խոսքն եմ ասում,
Որ ժըպտում է մեր սըրտին.
Ո՞վ չի սիրում, թեկուզ դուշման,
Լավ արարքը, լավ մարդին։
Է՜յ, լա՛վ կենաք, ակա՛նջ արեք,
Մի բան պատմեմ հիմի ձեզ,
Խոսքըս, տեսեք, ո՞ւր է գընում,
Քաջ որսկանի գյուլլի պես։
Լոռեցի Սաքոն
Էն Լոռու ձորն է, ուր հանդիպակաց
Ժայռերը՝ խորունկ նոթերը կիտած՝
Դեմ ու դեմ կանգնած, համառ ու անթարթ
Հայացքով իրար նայում են հանդարտ։
Նըրանց ոտքերում՝ գազազած գալի՝
Գալարվում է գիժ Դև-Բեդը մոլի,
Խելագար թըռչում քարերի գըլխով,
Փըրփուր է թըքում անզուսպ երախով,
Թըքում ու զարկում ժեռուտ ափերին,
Փընտրում է ծաղկած ափերը հին-հին,
Ու գոռում գիժ-գիժ.
― Վա՜շ-վի՜շշ, վա՜շ-վի՜՜շշ․․․
Մութ անձավներից, հազար ձևերով,
Քաջքերն անհանգիստ՝ հըտպիտ ձայներով
Դևի հառաչքին արձագանք տալի,
Ծաղրում են նըրա գոռոցն ահռելի
Ու կըրկնում են գիժ-գիժ․
― Վա՜շ-վի՜շ, վա՜շ-վի՜՜շ․․․
****
Արևելքի եդեմներին իջավ պայծառ իրիկուն,
Հեքիաթական պալատներում ըսպասում են իմ հոգուն.
Ի՜նչ եմ շինում էս ցեխերում, աղմուկի մէջ վայրենի…
Ա՜խ, թէ նորից գտնեմ ճամփան, դեպի էնտե՜ղ, դեպի տուն…
*******
Ազատ օրը, ազատ սերը, ամեն բարիք իր ձեռքին,
Տանջում, տանջվում, որոնում է, ու դժբախտ է նա կըրկին.
Է՜յ անխելք մարդ, ե՜րբ տի թողնես ապրողն ապրի սրտալի,
Ե՞րբ տի ապրես ու վայելես Էս աշխարքը շեն ու լի։
******
Հէ՜յ ագահ մարդ, հե՜յ անհոգ մարդ, միտքդ երկար, կյանքըդ կարճ,
Քանի՜ քանիսն անցան քեզ պես, քեզնից առաջ, քո առաջ.
Ի՜նչ են տարել նըրանք կյանքից, թե ի՛նչ տանես դու քեզ հետ,
Խաղաղ անցիր, ուրախ անցիր երկու օրվան էս ճամփեդ։
******
Քուն թե արթուն` օրիս շատը երազ եղավ, անցկացավ,
Երազն էլ, նուրբ ու խուսափուկ, վըռազ եղավ, անցկացավ.
Վըռազ անցան երազ, մուրազ, ու չհասա ոչ մեկին,
Կյանքըս թեթև տանուլ տված գըրազ եղավ, անցկացավ։
******
Ո՞ր աշխարքում ունեմ շատ բան, միտք եմ անում` է՞ս, թե էն.
Մեջտեղ կանգնած միտք եմ անում, չեմ իմանում` է՞ս, թե էն.
Աստված ինքն էլ, տարակուսած, չի հասկանում ինչ անի.
Տանի՜, թողնի՜,- ո՞րն է բարին, ո՞ր սահմանում` է՞ս, թե էն։
*******
Երնեկ էսպես` անվերջ քեզ հետ` իմ կյանքի հետ լինեի.
Հազար երնեկ` դաշտում մենակ` երկնքի հետ լինեի.
Բայց ո՜վ կտա էն վայելքը` ինքըս ինձ էլ չըզգայի,
Ու հալվեի, ծավալվեի, ամենքի հետ լինեի…
******
Ամեն անգամ քո տվածից երբ մի բան ես դու տանում,
Ամեն անգամ, երբ նայում եմ, թե ի՞նչքան է դեռ մնում,-
Զարմանում եմ, թէ` ո՜վ շռայլ, ի՜նչքան շատ ես տվել ինձ,
Ի՜նչքան շատ եմ դեռ քեզ տալու, որ միանանք մենք նորից։
*****
Հազար տարով, հազար դարով առաջ թէ ետ, ի՜նչ կա որ.
Ես եղել եմ, կա՜մ, կլինեմ հար ու հավետ, ի՜նչ կա որ,
Հազար էսպէս ձևեր փոխեմ, ձևը խաղ է անցավոր,
Ես միշտ հոգի, տիեզերքի մեծ հոգու հետ, ի՜նչ կա որ։
*****
Աստեղային երազների աշխարհքներում լուսակաթ,
Մեծ խոհերի խոյանքների հեռուներում անարատ,
Անհիշելի վերհուշերի մըշուշներում նըրբաղոտ`
Երբեմն, ասես, ըզգում եմ ես, թե կըհասնեմ Նրա մոտ…
*****
Աղբյուրները հընչում են
ու անց կենում,
Ծարավները տենչում են
ու անց կենում,
Ու երջանիկ ակունքներին
երազուն`
Պոետները կանչում են
ու անց կենում։
****
Կյանքս արի հրապարակ, ոտքի կոխան ամենքի.
Խափան, խոպան ու անպըտուղ, անցավ առանց արդյունքի։
Ի՜նչքան ծաղիկ պիտի բուսներ, որ չըբուսնավ էս հողին…
Ի՜նչ պատասխան պիտի ես տամ հող ու ծաղիկ տվողին…
*****
Խայամն ասավ իր սիրուհուն.- «Ոտըդ ըզգույշ դիր հողին,
Ո՜վ իմանա ո՜ր սիրունի բիբն ես կոխում դու հիմա…»:
Հեյ ջա՜ն, մենք էլ ըզգույշ անցնենք, ո՜վ իմանա, թե հիմի
Էն սիրուհու բի՞բն ենք կոխում, թե հուր լեզուն Խայամի։
****
― Տիեզերքում աստվածային մի ճամփորդ է իմ հոգին.
Երկրից անցվոր, երկրի փառքին անհաղորդ է իմ հոգին.
Հեռացել է ու վերացել մինչ աստղերը հեռավոր,
Վար մնացած մարդու համար արդեն խորթ է իմ հոգին։
*****
— Էս է, որ կա… Ճիշտ ես ասում. թասդ բե՛ր։
Էս էլ կանցնի` հանց երազում, թասը բե՛ր։
Կյանքն հոսում է տիեզերքում զնգալեն,
Մեկն ապրում է, մյուսն սպասում. թասդ բե՛ր։




ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ 1. Լրացնել բաց թողած տառերը և երկհնչյունները.
Գմբեթարդ, դեղձանիկ, այծյամ, գոտեւորել, որևիցե, վաղօրոք, անեական, ուղարկել, դյուզն-ինչ, հինավուրձ :
ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ 2. Վերականգնել տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները.
Պատռել - պատառ
Ոսկրախտ - ոսկոր
Գունազարդ - գույն
Անդնդախոր - անդունդ
Դեղնաթույր - դեղին
Դափնեվարդ - դափնի
Մրջնաբույն - մրջյուն
Մատենագիր - մատյան
Արմտիք - արմատ
Բարություն - բարի
ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ 3. Տրված բառերն ըստ անհրաժեշտության գրել միասին, անջատ կամ գծիկով. 
երեսուն  - քառասուն, հարյուր քսան, գյուղեգյուղ, քաղաքից քաղաք, հարավարևելյան, ի սրտե, սեփ - սև, երանգ -երանգ, երկու - երրորդ, առ հավետ.

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ 4. Ընդգծել այն բաղադրյալ հատուկ անունները, որոնց բոլոր բաղադրիչները գրվում են մեծատառով.Արշակ Երկրորդ, Խոսրով թագավոր, Խաղաղ օվկիանոս, Դոն Քիշոտ, Սևանա լիճ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Հայաստանի Հանրապետության Կրթության և գիտության նախարարություն, Նոր Նորք, Հայաստանի Ժողովրդական երգի-պարի պետական համույթ, Մեծ Մասիս, Հանս Քրիստիան Անդերսեն, Փոքր Հայք, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, Գարեգին Նժդեհ, Մաշտոցի պողոտա, Նոր Գետիկավանք:
ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ 5. Կետադրել.
Գարունը, հիրավի, իր տարերքի մեջ էր: Աղստևը Դիլիջանի վարար գետերից մեկը ըմբոստացել էր, և կիրճը թնդում էր, նրա գոռում-գոչյունից: Կիրճի վերևում միահյուսվում էին ծառերի խիտ ճյուղերը ստեղծելով բնական ամպհովանի: Երբ ջրերը վարարում էին, դաշտում տեղ-տեղ բնական ավազաններ էին գոյանում: Ներքևում արևի ճառագայթները կիզիչ շոգիացնող չորացնում էին հողի կավի գույն ունեցող մակերեսը:








Տեքստից դուրս գրի’ր տրված կաղապարներին համապատասխան բառեր:
Подпись отсутствует
հյուծախտավոր- արմատ+արմատ+վերջածանց
Աշնանային-արմատ+վերջածանց
դրամապանակ-արմատ+արմատ
դողէրոցք- արմատ+արմատ
ուրախություն- արմատ+վերջածանց
ոտնամաններ-արմատ+արմատ
լայնափողք-արմատ+արմատ+վերջածանց
գաղտուկ-արմատ+վերջածանց
սրտմաշուկ-արմատ+արմատ+վերջածանց
գլխաշոր-արմատ+արմատ
հայածք-արմատ+վերջածանց
դեռատի-ածանցավոր
սալարկ- արմատ+արմատ
անդրավարտիք-նախածանց+հոդակապ+արմատ


Փակագծերում տրված բառերից ընտրի՛ր ճիշտը և տեղադրի՛ր նախադասության մեջ։
Подпись отсутствует
1) դողդողջուն
2) գործառություն
3) հրատարակչությունը
3) վերաբերում
5)ցնծում
6)ցուցումներն 

Հայոց լեզու առաջադրանքներ



առաշարքում ընդգծել տեղանուններից առաջացած անձնանունները:Աստղիկ, Անահիտ, ՏարոնԱրարատՄասիս, Արտավազդ, Տրդատ, Արաքս, Տիգրան, Հրազդան, Տիրան, Սիփան, Վարդան, Վարագ, Վարդուհի, Վան, Աշոտ, Կարին, Գուրգեն, Սևան, Վանիկ, Հրայր, Սասուն, Հարություն, Տաթևիկ, Դավիթ ԱնիՆաիրի, Դերենիկ, Նաիրուհի, Եղիազար, ՀայաստանԱլավերդյանԲասենցյան, Նարեկ, Հասմիկ,  ԼոռեցյանՎանեցյան, Գրիգոր,  Մասիսյանց, Սամվել, Ղափանցյան, Գևորգ, ՇիրակյանԿարինյան:
Ընտրել և դեմ դիմաց գրել օտարաբանությունների հայերեն համարժեք հայերեն համարժեքները:Սդելկա-գործարք,
դիրիժոր-խմբավար
սիստեմ-համակարգ
սպրոս-պահանջարկ
ստաբի-կայուն
ստավկա-դրույք
սպիրալ-պարույր
սուվերեն- ինքնիշխան
ստրախովկա-ապահովագրություն
վալյուտա-արժույթ
վետո-արգելք
տաբլիցա-աղյուսակ
տամոժնի- մաքսակետ
տոտալ- ընդհանուր
տրադիցիա-ավանդույթ
Ընտրել և դեմ դիմաց գրել օտարաբանությունների հայերեն համարժեք հայերեն համարժեքները:Տրադիցիոն-ավանդական
ցեխ-արտադրամաս
ցիկլ-գործառույթ
ուտեչկա-արտահոսք
ֆակտոր-գործոն
ֆիկսել-ամրակայել
ֆոնդ-հիմնադրամ
ֆունդամենտալ-հիմնարար
ֆունկցիա,
օպերացիա-Գործողություն
օբյոմ-ծավալ
օրիենտացիա-կողմնորոշում
սխեմա-գծապատկեր
մակետ-մանրակերտ

Առաջադրանք














Տեքստի թարգմանություն գրաբարից:
    1. Ձմեռն անցավ, անձրևները անցան և գնացին հեռացան։ Ծաղիկներ երևացին մեր երկրում։ Հասավ էտելու ժամանակը։ Տատրակի ձայնը լսվեց մեր երկրում։ Թզենին արձակեց իր բողբոջները։Ծաղիկների տունկերը։ Արի, եկ իմ հարազատ, իմ գեղեցիկ , իմ աղավնի, արի և դու։ Ցույց տուր ինձ քո դեմքը, և լսելի դարձրու ինձ քո խոսքը։ Որովհետև քո խոսքը քաղցր է, քո տեսքը գեղեցիկ։
  1. Ձմեռն էանց, անձրեւք անցին եւ գնացեալ մեկնեցան: Ծաղիկք երեւեցան յերկրի մերում, ժամանակ եհաս հատանելոյ, ձայն տատրակի լսելի եղեւ յերկրի մերում: Թզենի արձակեաց զբողբոջ իւր, որթք մեր ծաղկեալք ետուն զհոտս իւրեանց: Արի եկ, մերձաւոր իմ, գեղեցիկ իմ, աղաւնի իմ, եւ եկ դու: Երեւեցո ինձ զերեսս քո եւ լսելի արա ինձ զբարբառ. զի բարբառ քո քաղցր է, եւ տեսիլ քո գեղեցիկ:
  2. Իմաստասէր ոմն աղքատ ունէր ծոյլ որդիս եւ ի ժամ մահուն կոչեաց զորդիսն եւ ասէ.— Ո՛վ որդեակք, բազում գանձ կայ պահեալ ի հարցն իմոց յայգին մեր, իսկ զտեղին ոչ ցուցանեմ ձեզ, այլ որ աշխատի ևւ խորագոյն փորէ, նա գտանէ զգանձն:Եւ յետ մահուն հօրն, սկսան որդիքն ջանալ մեծաւ աշխատութեամբ եւ խորագոյն վարէին, եւ ամէն մէկ իւրն ջանայր, զի ինքն գտցէ զգանձն:Եւ սկսաւ այգին աճիլ եւ զօրանալ եւ ետ բազում պտուղ եւ ելից զնոսա գանձիւ:
Մի աղքատ իմաստուն ուներ ծույլ որդիները։ Մահվան ժամին կանչում է որդիներին և ասում։
-Որդիներ, մեր այգում գանձեր կան պահված, բայց տեղը ձեզ ցույց չեմ տա։ Ով աշխատի, և խորը փորի, նա կգտնի գանձը։ Եվ հոր մահվանից հետո, որդիները սկսեցին ջանքերով աշխատել և խորը փորեցին։ Եվ ամեն մեկը ջանում էր գտնել գանձը։ Եվ այգին սկսեց աճել զորանալ, տվեց բազուն պտուղներ և այն լցվեց գանձերով։
1. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:Որթերի մեջ անծանոթ մի աղջիկ տեսա: (որդ, որթ)
Որդերի պատճառով ձկնորսության չգնացի: (որդ. որթ)
Շատ հաջող ավարտ ունեցավ մեր ձեռնարկը: (հաջող, հաչող)
Հաչող շանը կծան չի լինում: (հաջող, հաչող)
Երեխայի կտրիչ ատամներն արդեն դուրս էին եկել: (կտրիչ, կտրիճ)
Իմ բոլոր կտրիճ ընկերները հավաքվել են այսօր: (կտրիչ, կտրիճ
2.Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:
Նստելու համար մի հարթ տեղ եմ փնտրում: (հարդ, հարթ)
Քամին ամբողջ հարդը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: (հարդ, հարթ)
Տարբեր ախտեր քայքայել էին մարմինը: (աղտ, ախտ)
Փոշիով ու աղտ էր ծածկված փողոցը: (աղտ, ախտ)
Մի ուղտ քարավանից առանձնացել էր: (ուղտ, ուխտ)
Քո արած ուխտ թանկ է բոլորիս համար: (ուղտ, ուխտ)
3.Նախադասությունների մեջ գտեք բառագործածության սխալները:
Այդ առավոտ սուրհանդակները ավետեցին վաղուց սպասված հաղթանակը։
Այդ երկուսը դեռ առավոտից էին վիճում:
Նա քայլելիս ընկավ:
Քեզ համար նա պատրաստ է ամեն ինչի:
4.Ո՞ր բառը մյուսների հետ ընդհանուր արմատ չունի:
Սկեսրայր
Քաջայր
Քարայր
Ազնվայր
Այրուձի

5.Տրված բառերում գտնել հնչյունափոխված արմատները
:
Գետնաքարշ, գիտնական, հնձվոր, խուսափել, քննարկել, լսափող, նստարան, լրջախոհ,  ուղեկից, շրջադարձ, կավճոտ, սուզանավ, չվացուցակ, իշայծյամ, պտուտակ:
գետին, գետ, հունձ, խույս, քնին, լիս, նիստ, լուրջ, ուղի, կավիճ, սույզ, չու,էշ պտույտ։
ճարտարագետ
օդաչու
կնխույս
ոլորապտույտ
ջրասույզ
լեռնանիստ
ասուլիս


6. Շարքի բառերում ընդգծել նախածանցներն ու վերջածանցները:
Տհաճ, խանդոտ, մայիսյան, վարք, փորձանք, հաճելի, զսպանակ, բանվորպարագլուխ, մականուն, թվական, բուրավետ, մեղք,վայրենիփոխարքա, հոգյակ, ծնունդ, հավելվածներամփոփ, ելույթգերադաս:
Ընդգծված ածանցներով կազմել երկուական նոր ածանցավոր բառ:

Տհաս, մարդամոտ, հունիսյան, տուրք, աշխատանք, խուսափելի, փոխանուն, ըմպանակ, պարամետր, մակբայ, հնձոր, գերմարդկային, մրցույթ, ։
Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:
Օրինակ՝
սրտի ձև ունեցող — սրտաձև:
Մոր քույրը, դարպասը պահող, ժամանակը ցույց տվող, ջրի աման, գաղտնիք պահող, նավ վարող, ծաղկի թերթիկ, արագ վազող, ամենից մեծ, պոչ չունեցող, անուշ համ ունեցող, քարով շինված, կին բժիշկ, բալի ծառ:
Մորաքույր-դարպասապահ, ժամացույց-,ջրաման,գաղտնապահ,նավավար,ծաղկաթերթ, արագավազ, ամենամեծ,պոչատ,անուշահամ, քարաշեն,բժշկուհի, բալենի

Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:
Բարի սիրտ ունեցող, խիղճ չունեցող, բարձր ձայնով, միշտ ժպտուն, գանձը պահելու տեղ, կապույտ աչքերով, արքայի որդի, հույների երկիր, փոքր էշ, ծաղիկներով զարդարված, քաղաքում ապրող, հայերի երկիր:
բարեսիրտ, անխիղճ, բարձրաձայն, մշտաժպիտ, գանձարան, կապուտաչյա, արքայորդի, հունաստան, իշուկ, ծաղկազարդ, քաղաքաբնակ, հայաստան։
Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:Ավետիս (բարի լուր) բերող, արագ ընթացող, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ, վեպ գրող, բառարան գրող, արտասահմանում ապրող մարդ, բույսերի մասին գիտություն:
ավետաբեր, արագընթաց, կենաց, բաժակաճառ, վիպագիր, բառառանագիր, արտասահմանցի, բուսաբանություն։
Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի´ր և բաղադրյալ բառեր կազմի´ր (քանիսը կստացվի):
1.ԱԹութ, կարմիր, փուշ, ոսկի, տուն, գույն, կաթ(ն), խորհուրդ:ԲԱն-, -յա, -ենի, -ոտ, -արան, -ավուն, -եղեն, -ավոր:
թթենի, կարմրոտ, կարմրավուն, կարմրավոր, փշոտ, փշավոր, ոսկեղեն, տնավոր, գունավոր, կաթնեղեն, կաթնավուն, խորհրդարան, ոսկյա, խորհրդավոր, 
2. Ա. Գետ, կանչ, լույս (լուս), գիր (գր), սիրտ (սրտ), միտ:
      Բ. Ան-, -ավոր, -ել, -ակ, -ք, -ոտ:
գետ, գետակ, կանչել, լուսավոր, գրավոր, գրել, գիրք, անսիրտ, միտք, անմիտ, մտավոր։
Տրված բառաշարքից ընտրի՛ր ածանցավոր բառերը ե արմատն ընդգծիր:
Շապիկ, մկնիկ, զատիկ, ծաղիկ, մայրիկ, աղջիկ,շնիկ, փիսիկ, գեղեցիկ, կապիկ, փոքրիկ, սիրունիկ, կողիկ (կոտլետ), թիթեռնիկ, ծիտիկ, քթիկ, տոտիկ, մատիկ,գնդակ, գետակ, վանդակ, ելակ, կատակ, նապաստակ, առվակ, զավակ, բակ, գուշակ, որդյակ, դղյակ, կտակ, պատանյակ, թիակ, թակ, բլրակ, վարդակ, սոխակ, մահակ, մոծակ,գայլուկ, բուկ, մանուկ, գառնուկ, ձագուկ, ձուկ, ձիուկ, բազուկ, մուկ, աղմուկ, հատուկ, մարդուկ, պոչուկ, վհուկ, ձմերուկ

Տրված բառերից տեղ ցույց տվող ածանցավոր բառեր կազմի՛ր: Գրի՛ր գործածված մասնիկները (ածանցները): Կազմածդ ո՞ր բառերն են մեծատառով սկսվում:
Օրինակ՝
հույն — Հունաստան:
հիվնադանոց
ծաղկանոց, 
մկստան
հայաստան
նստարան
աբենարան
դասարան
դարբնոց
հյուրատուն
զորանոց
ռուսաստան
գործարան
բրուտանոց, կուսանոց,Ուզբեկստան
Հնդկաստան, թփուտ, ծիրանուտ։
Հիվանդ ծաղիկ, մուկ, հայ, նիստ, այբուբեն, դաս, դպիր, դարբին, հյուր, զոր(ք), ռուս, գործ, բրուտ, կույս, ուզբեկ, հնդիկ, թուփ, ծիրանի:





Գործնական քերականություն, 24.09














Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գրիր և տեքտը վերականգնի՛ր:
Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ:Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց. «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»: Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա:  
Հականիշները (հակաոակ իմաստ ունեցող բառերըգտի՛ր և զույգզույգ գրիր:Միշտ, անարատ, ոչնչացնել, արատավոր, բացահայտ, թույլ, վերջին, համաձայնել, հանգստանալ, գտնել,երբեք, հավաքել, աջ, արթուն, քնած, հրաժարվել,  առաջին, գաղտնի, ամուր, աշխատել,  կորցնել, ստեղծել, վատնել, մերժել, ձախ:
միշտ-երբեք
անարատ-արատավոր
ոչնչացնել-ստեղծել
բացահայտ-գաղտնի
թույլ-ամուր
վերջին-առաջին
համաձայնել-մերժել
հավաքել-վատնել
ձախ-աջ
գտնել-կորցնել
արթուն-քնել
հանգստանալ-աշխատել



Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը  գտի´ր և տեքստըվերականգնի´ր: 
Ուղտը շատ ծույլ էր, մարդու մոտ աշխատել չէր ուզում ու աշխատանքից խուսափելու համար ապրում էր Ոռնացող անապատում: Այնտեղ այս ահավոր ծույլը  փուշ, ճյուղ, կաթնախոտ ու տատասկ էր ուտում:  Մի երկուշաբթի առավոտ ձին՝ թամբը մեջքին, սանձը բերանին, եկավ մոտն ու ասաց.
-Ո´ւղտ, ա´յ ուղտ, դո´ւրս արի ու մեզ նման աշխատի´ր:
-Ո՜ւզ, ո՜ւզ:
Ձին գնաց ու պատմեց մարդուն:Հետո շունն ու եզը հերթով եկան: Ուղտը պատաս­խանեց.

Ուղտը նրանց էլ միայն «ուզ» ասաց:
Հենց այդ «ուզն» էլ նրան պատիժ դարձավ. դրանից մեջքին կուզ աճեց:

 Կետերի փոխարեն գրիր ամբողջ(ողջկամ բոլոր (ը)բառերը:
Բոլոր նախադասությունները ճիշտ են գրված:
Ամբողջ գիրքը մի օրում կարդաց:
Բոլոր խնդիրները փորձի´ր լուծել:
Ողջ խնդրագիրքն արդեն վերջացրել է:
Բոլորը վազում էին ինչ-որ մեկի հետևից:
Ողջ ժողովուրդն է սպասում քեզ:
Բոլոր մարդիկ ինչ-որ բանի են սպասում:
Ամբողջ հոտը շարժվեց ձայնի ուղղությամբ:
Բոլոր գառներն ու ուլերը ցրվեցին:
Ողջ աշխարհը ոտքի տակ է տվել:
 Բոլոր երկրներում եղել Է:
Բոլորը նույն բանն են պնդում:
Բոլորը կրակի բաժին դարձավ:

Առաջադրանք հայոց լեզվից, 17.09














  1. Ամբողջացնել նախադասությունները:
    ա) Քանի որ կենսուրախ և կատակասեր մարդ էր, նա կարողացավ աչքի ընկնել:
    բ)  Ուզում եմ ձեզ այն պահին տեսնել, երբ դուք աշխտանքը ավարտեք:
    գ)  Անցել էր ընդամենը երկու-երեք տարի, մեր վերջին հանդիպումից:
    դ) Թեև հայրն արդեն ծերացել էր, բայց նա հոգով երիտասարդ էր:
    ե) Ով իր նպատակը լավ է պատկերացնում, նա հասնում է դրան:
  2. Մարդ, ձեռ, հույս, ջուր  արմատներով նոր բառեր կազմել` դրանք ունենալով բառամիջում, բառասկբում, բառավերջում:
    Մարդամոտ, ձեռնատու, ջրակայուն, հուսալի, անձեռնամխելի, 
  3. Ուղղել սխալները:Վախում եմ, բազմիցս անգամ, նորից եմ կրկնում, սպասեցնել տվեց, ուրիշ այլ մարդիկ, խոսքը քեզ է վերաբերվում, վիճվել, կապնվել, ուտացնել, խոսա, կարմրացնել, խոստովանվել:
Վախենում եմ, բազմիցս ,  կրկնում եմ , սպասեցնել տվեց, ուրիշ մարդիկ, խոսքը քեզ է վերաբերվում, վիճել, կապնվել, ուտացնել, խոսա, կարմրացնել, խոստովանվել:
  1. Կետադրել ավանդազրույցը:Ասում են, թե հենց մի փշուր հաց է գետնին ընկնում, երկնքից մեզ համար անտեսանելի հրեշտակ է իջնում և կանգնում հացի փշուրի վրա որպեսզի այն ոտնատակ չընկնի չպղծվի: Այնպես որ իմացեք գետնին ընկած բոլոր փշուրների վրա մի-մի հրեշտակ է կանգնած:

Դ-Տ-Թ


Բաց թողած տեղերում լրացրու Դ,Տ,Թ.

ա/ Ալվարդ, ականակիտ, ակնթարթ, աղոտ, աճուրդ, այգեկութ, այ-դ(դա), այտ (թուշ), արդյոք, արդուզարդ, արտահերթ, արտառոց, արտասուք, բրդոտ, բրդել (հրել),  բրթել (հացը մանրացնել),  գաղթ,  գաղտնապահ,  հարդուկ, արթուկ,  աղոթք, գաղտնիք, գդալ (սպասք), գթալ (խղճալ), կարդալ, կարթ, կոկորդիլոս, կորնթարդ, հաղորդում, հայտայտել, հանդարտ, հաջորդել, հաշմանդամ, փութկոտ, քաջորդի, օդանցք:

բ/ այստեղ, այտոսկր, անդադար, անտացուպ, անհաղորդ, անձեռակերտ, բազմանդամ, Բաղդադ,բանտարկել, բաղդատել, բարդություն, բիրտ, գաղտնախորհուրդ, կրտսեր, խրճիթ, միլիարդ, գեղարդ, գիրթ (կտրուկ), գրդնակել, գունազարդ, դրդապատճառ, դիմահարդար, երթուղի, երդիկ, երթմնազանց, զարդասեղան, թպրտալ, թրթուր, շողոքորթ, շորթել, շվայտ:

գ/ Զվարթնոց, ընթարմանալ, ընդհանուր, ընթանալ, թախտ, թակարդ, թաղանթ, թատերական, թղթակից, ժողովուրդ, լաջվարդ, լյարդ, որդի, սպրդել, սրընթաց, վաթսուն, օթևան, վաղորդյան, այդօրինակ, բերդաքաղաք, գաղթական, եղբորորդի, երիզորդ, ճկույթ, մթնոլորդ, շփոթվել, շքերթ, որդ- (ճիճու), որթ (խաղողի թուփ), սփրթնել, վարդաստան, փտել (նեխել), փթթ — ել (ծաղկել),  օդոց, օրիորդ, օդապարիկ:

դ/ արթնանալ, երդվյալ, լողորդ, լուրթ, խաթարել, խաղաթուղթ, խայթել, խայտալ, խայտաբղետ, խառնուրդ, խախուտ, խառնաշփոթ, խարթյաշ, խեղտամահ, խենթանալ, խլուրդ, խորանարդ, խրթնել, խրտվիլակ, ծաղկազարդ, կաթողիկոս, հարթավայր:

ե/ անութ, անօթևան, առաջնորդ, երթևեկություն, զարդանախշ, զարթուցիչ, զար-տուղի, զինադադար, թփուտ, խեղդուկ, պայթյուն, պայտար, անդամալույծ, զվարթ, ընդամենը, խորդուբորդ, խորթություն, խորհուրդ, հավկիթ, հարդարել, հարթություն, հերթագրում, ճտքավոր, մաթեմատիկա, մերթընդմերթ:

զ/ այտուցվել, սայթաքել, անգութ, անձրևորդ, անօդ, անոթ (սրվակ), անջրդի, ար-դարացի, զարդատուփ, խորտկարան, խրճիթ, հարթաքանդակ, հեծանվորդ, հերթապահ, հնոտի, հորդահոս, անօդ, հրացայտ, հուռթի (բերրի), հօդս ցնդել, ձկնկիթ, ճամփորդ, ճառագայթ, ճարմանդ (կոճակ), մշտարթուն, մորթել, ներգաղթ, որսորդ, չվերթ, նյարդ:

է/ արթուն, արձակուրդ, արտագաղթ, մարդախույս, միջնորդ, չորրորդ, պարապուրդ, պոռթկալ, պարթև, պորտաբույծ, ջարդուխուրդ, սաղավարտ, սաղարթ, սարահարթ-, սեթևեթել, վաղորդայն, վառոդ, անդրադառնալ, անհեթետ, զարդ, ճմռթել, մորթի, վիթխարի, վտարանդի, վրդովել, փարթամ, գաղտնի, երդվել, զարթոնք, կաթսա, կենդանի, մարդկային, շանթարգել, որթատունկ, վարդապետ, փթախտ, քրտնաջան:

Ուղղագրական վարժություններ, գ-կ-ք


Բաց թողած տեղերում լրացրու գ, կ, ք.
1.ամոքիչ, այգեկութ, անարգանք, անդրավարտիկ, անկարգ, անհագուրդ, ապաքինվել, առաձգական, առինքնել, թափթփուկ, հոգեհմա, քաշքշուկ :
2.անօգուտ, արգելք, արմունկ, արտասուք, արքայական, բարեհոգի, բարեկարգ, բերքատու, գոգավոր, բարեհոգի, երգահան, ծեգ, թագուհի, կարգուկանոն, հեղգ (ծույլ,ալարկոտ):
3.անհոգի, բարք, բարվոքել, բացականչություն, բերանքսիվայր, գլխահակ, գոգնոց, զու.եր. , կարգապահ, հագնել, հեքիաթ, քսուկ :
4.անհարկի, արևելք, Գրիգոր, դասալիք, դասակարգ, դեգերել, դիրք, դիցուկ, դրասանգ, եզերք, եղերերգ, երաշխիա, երկնել, երկրպագել, զիգզագ, զկեռ (հատապտուղ), հոգեբան:
  1. ակցան, երգել, երկարաձիգ, զուգորդել, ընդերք, թագակիր, թաղիք, թանգարան, թանկարժե., թարգմանիչ, թնջուկ, իգական, ժանիք, լեգեոն, լկտի, ծագել:
6.անհոք, ծեծկռտուկ, ծունկ, կարգ, կառք, կարագ, կմախա, հագուկապ, հանրօգուտ, հասարակարգ, հավաքել, հեգ (խեղճ), հեռաձիգ, հերյուրանք, տրտմաշուք:
7.գինարբուք (խրախճանք), գինարբուկ. (ծաղիկ), կարգավիճակ, հավաքույթ, հոգեհանգիստ, հոգեվարք, հոգատար, հոգնակի, հո.ատանջ, հո.ոց, հոն., հրմշտու., հո.ոց, ո.ելից, փնտրտու. :
8.ձա.ար, ձայնա.ցել, ձ.ան, ձ.տում, ձի., ճան.ել, ճա.ել, ճանկռտու., ճ.նել, ճ.նակյաց, ճ.նաժամ, ճ.ուն, ճտ.ավոր, մածու., մակույ., մանրու., մար.արիտ :
  1. հո.ալ, հրաձի., ճ.նավոր, ճ.վել, ճրա.ակալ, մար.արտաշող, հո.եվիճակ, մր.ատու, շո.ենավ, ո.եկոչել, Սար.իս, վարա.ազերծել, ս.ավոր, քաշկռտու.:
10.մար.արտափայլ, մա.րասեր, մեծահո.ի, մեղ. (հանցանք), մեղ. (թուլամորթ), սու., մի.ամած, մո.ական, մտահո.ություն, մտմտու., մր.ահյութ, շո.ել, նախ.ան, նախ.ին, նորո.ել, շա.անակագույն:
11.մի.ապատ, մր.աշատ, շ.երթ, ո.ելից, սրտխառնու., վարա.իչ, տ.նաջան, տն.արան, փա.ցնել, փափա.ել, փսփսու., օրակար., շուտասելու.:
12.շո.եխաշել, ո.ևորություն, չօ.նել, պատարա., պատշ.ամբ, պատրույ., պար.ևատրել, պա.սիմատ,սեր.ևիլ, վար. (պահվածք), վար. (հեղինակություն), վար. (ձիու համաչափ քայլք):
13.չմուշ., չո.ել, սար.ավորում, վարա.ույր, նորո.ել, վեր., տա.նապալի, տա.դեղ, տ.արամիտ, ուրա., փեղ., օրհներ.:

Գրաբարյան օրեր. կարդում և թարգմանում ենք գրաբար


Որպես կամիք թէ արասցեն ձեզ մարդիկայնպէս արասջիք եւ դուք նոցա:  
                                                                                                                              (Ղուկաս Զ, 31)կամիք              — կամենում եք
արասցեն         — անեն, կանեն, պիտի անեն, անելու են
արասջիք         — արեք, անեք, կանեք, պիտի անեք, անելու եք
ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
Նոցա բառն աշխարհաբա՛ր դարձրու:
Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու և համեմատի՛ր այս նախադասության հետ.
Նոցա-Նրանց
Նոքա- նրանք
Ինչպես որ վարվեք մարդկանց հետայդպես էլ ձեզ հետ կվարվեն։
ԺԲ)  Մարդ բարիի բարի գանձուց սրտի իւրոյ հանէ զբարիսեւ մարդ չարի չար  գանձուց սրտի իւրոյ հանէ զ չարիս:
Բարի մարդը, իր սրտի բարի գանձերից է հանում բարին եվ չար մարդը, իր սրտի չար գանձերից է հանում չարը։     
                                                                                                                      (Մատթէոս  ԺԲ,   35)ի բարի գանձուց սրտի իւրոյ         — իր սրտի բարի գանձերից
զբարիս                                              —  բարիքը, բարի բաները
ՀԱՐՑ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
Տրված բառերն ու բառակապակցություններն աշխարհաբա՛ր դարձրու.
հանէզչարիսմարդ բարիմարդ չարի չար գանձից սրտի իւրոյ։
Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։ (Գրաբար տեքստի եւ-ն աշխարհաբար նախադասության մեջ ի՞նչ բառով արտահայտեցիր։) Կարելի՞ է այս ասույթից այսպիսի հետևություն անել.
Մարդուն ըստ իր արարքի են ճանաչում։
ԺԳ)   Ոչ ինչ արտաքուստ ի մարդ մտեալ` եթէ կարիցէ պղծել զնաայլ որ ելանէ ինմանէայն էոր պղծէ զմարդն։
Չկա մի բան, որ դրսից մարդու մեջ մտնելով կարողանա պղծել նրան, այլ այն, ինչ որ դուրս է գալիս նրա միջից՝ պղծում է մարդուն։
                                                                                                                              (Մարկոս Է,արտաքուստ   — դրսից
ոչ ինչ               — չկա ինչ-որ բան, չկա մի բան
ի մարդ            — մարդու մեջ
մտեալ             — մտած, մտել (է), մտնելով
կարիցէ           — կարողանա, կկարողանա, պիտի կարողանա
ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
Տրված բառերն աշխարհաբա՛ր դարձրու.
զմարդն, , զնաի նմանէ։Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։
 ԺԴ)  Եթէ ունիցիք հաւատս քան զհատն մանանխոյասասջիք լերինս այսմիկփոխեաց աստի անդրեւ փոխեսցիեւ ոչ ինչ անհնարին լինիցի ձեզ։
Եթե ունենաք հավատ մանանեխի հատիկի չափ, ասեք այս լեռանը՝ տեղափոխվիր այստեղից այնտեղ, եվ կտեղափոխվի, եվ ոչ ինչ ձեզ համար անհնարին չի լինի։
                                                                                                                    (Մատթէոս    ԺԷ, 19)
ունիցիք                                — ունենաք, կունենաք, պիտի ունենաք
քան  զհատն մանանխոյ   — մանանեխի հատիկի չափ
ասասջիք                             —  ասեք, կասեք, պիտի ասեք, ասելու եք
լերինս այսմիկ                    —  այս լեռանը
փոխեաց                             — փոխվիր, տեղափոխվիր
աստի                                   — այստեղից
անդր                                    — այնտեղ
փոխեսցի                             —  տեղափոխվի, կտեղափոխվի, պիտի   տեղափոխվի,
տեղափոխվելու է
լինիցի                                  —  լինի, կլինի, պիտի լինի

ՀԱՐՑ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու:
Հայտնի ո՞ր ասույթի հետ կհամեմատես։

ԺԵ Ամենայն որ բարձրացուցանէ զանձն, խոնարհեսցի.  եւ որ խոնարհեցուցանէզանձնբարձրասցի։
Ամեն մեկը, ով բարձրացնում է իր անձը՝ կխոնարհվի և ով խոնարհում է իր անձը կբարձրանա։  
                                                                                                                         (Ղուկաս   ԺԴ,  11)
ամենայն                     — յուրաքանչյուրը, ամեն մեկը, նա ով
բարձրացուցանէ         — բարձրացնում է
խոնարհեսցի               — խոնարհվի, կխոնարհվի,  պիտի խոնարհվի, խոնարհվելու է
ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
Տրված բառերն աշխարհաբա՛ր դարձրու.
զանձնխոնարհեցուցանէբարձրացուցանէ:Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։
Մեկ նախադասությամբ հետևությո՛ւն արա։

Առաջադրանք հայոց լեզվից, 01,10


1. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:
Որթերի մեջ անծանոթ մի աղջիկ տեսա: (որդ, որթ)
Որդերի պատճառով ձկնորսության չգնացի: (որդ. որթ)
Շատ հաջող ավարտ ունեցավ մեր ձեռնարկը: (հաջող, հաչող)
Հաչող շանը կծան չի լինում: (հաջող, հաչող)
Երեխայի կտրիչ ատամներն արդեն դուրս էին եկել: (կտրիչ, կտրիճ)
Իմ բոլոր կտրիճ ընկերները հավաքվել են այսօր: (կտրիչ, կտրիճ
2.Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:
Նստելու համար մի հարթ տեղ եմ փնտրում: (հարդ, հարթ)
Քամին ամբողջ հարդը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: (հարդ, հարթ)
Տարբեր ախտեր քայքայել էին մարմինը: (աղտ, ախտ)
Փոշիով ու աղտով էր ծածկված փողոցը: (աղտ, ախտ)
Մի ուղտ քարավանից առանձնացել էր: (ուղտ, ուխտ)
Քո արած ուխտ թանկ է բոլորիս համար: (ուղտ, ուխտ)
3.Նախադասությունների մեջ գտեք բառագործածության սխալները:
Այդ առավոտ սուրհանդակները ավետեցին վաղուց սպասված հաղթանակը:
Այդ երկուսը դեռ առավոտից էին վիճմ էին:
Նա քայլելիս ընկավ:
Քեզ համար նա պատրաստ է ամեն ինչի:
4.Ո՞ր բառը մյուսների հետ ընդհանուր արմատ չունի:
Սկեսրայր
Քաջայր
Քարայր
Ազնվայր
Այրուձի

5.Տրված բառերում գտնել հնչյունափոխված արմատները
:
Գետնաքարշ-գետին
 գիտնական- գետ
հնձվոր-հունձ
 խուսափել-խույս
 քննարկել-քնին
 լսափող-լիս,
նստարան-նիստ,
 լրջախոհ-լուրջ,
ուղեկից-ուղի,
շրջադարձ-շուրջ,
կավճոտ-կավիճ,
սուզանավ-սույզ,
չվացուցակ-չու,
իշայծյամ-էշ,
պտուտակ-պտույտ:

մարդախույս,  օդաչու, շրջապտույտ, ասուլիս, բքասույզ, լեռնանիստ։
6. Շարքի բառերում ընդգծել նախածանցներն ու վերջածանցները:
Տհաճ, խանդոտ, մայիսյան, վարք, փորձանք, հաճելի, զսպանակ, բանվորպարագլուխ, մականուն, թվական, բուրավետ, մեղք, վայրենիփոխարքա, հոգյակ, ծնունդ, հավելվածներամփոփ, ելույթ, գերադաս:
Ընդգծված ածանցներով կազմել երկուական նոր ածանցավոր բառ:
Մակաբույծ, մրցույթ, փոխզիճում, բամբասանք, ըմպանակ, պարագիծ, զինվոր,  քնքշանք, հոտավետ, տգետ։

Գործնական քերականություն, 24.09

Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գրիր և տեքտը վերականգնի՛ր:

(2) Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: (4) Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց. «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»: (3) Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա:  (1) Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ:
Հականիշները (հակաոակ իմաստ ունեցող բառերըգտի՛ր և զույգզույգ գրիր:Միշտ, անարատ, ոչնչացնել, արատավոր, բացահայտ, թույլ, վերջին, համաձայնել, հանգստանալ, գտնել,երբեք, հավաքել, աջ, արթուն, քնած, հրաժարվել,  առաջին, գաղտնի, ամուր, աշխատել,  կորցնել, ստեղծել, վատնել, մերժել, ձախ:
Միշտ-երբեք
ոչնչացնել-ստեղծել
արատավոր-անարատ
բացահայտ-գաղտնի
վերջին-առաջին
համաձայնել-մերժել
հանգստանալ-աշխատել
ամուր-թույլ
գտնել-կորցնել
աջ-ձախ
արթուն-քնած
վատնել-հավաքել

Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը  գտի´ր և տեքստըվերականգնի´ր:Ուղտը շատ ծույլ էր, մարդու մոտ աշխատել չէր ուզում ու աշխատանքից խուսափելու համար ապրում էր Ոռնացող անապատում: Այնտեղ այս ահավոր ծույլը փուշ, ճյուղ, կաթնախոտ ու տատասկ էր ուտում: Մի երկուշաբթի առավոտ ձին՝ թամբը մեջքին, սանձը բերանին, եկավ մոտն ու ասաց. 
-Ո´ւղտ, ա´յ ուղտ, դո´ւրս արի ու մեզ նման աշխատի´ր: 
-Ո՜ւզ, ո՜ւզ: 
Ձին գնաց ու պատմեց մարդուն: Հետո շունն ու եզը հերթով եկան: Ուղտը պատաս­խանեց. 
Ուղտը նրանց էլ միայն «ուզ» ասաց: Հենց այդ «ուզն» էլ նրան պատիժ դարձավ. դրանից մեջքին կուզ աճեց:

 Կետերի փոխարեն գրիր ամբողջ(ողջկամ բոլոր (ը)բառերը:
Բոլորնախադասությունները ճիշտ են գրված:
Ամբողջ գիրքը մի օրում կարդաց:
Բոլոր խնդիրները փորձի´ր լուծել:
Ամբողջ խնդրագիրքն արդեն վերջացրել է:
Բոլորը վազում էին ինչ-որ մեկի հետևից:
Ողջ ժողովուրդն է սպասում քեզ:
Բոլոր մարդիկ ինչ-որ բանի են սպասում:
Ամբողջ հոտը շարժվեց ձայնի ուղղությամբ:
Բոլոր գառներն ու ուլերը ցրվեցին:
Ողջ աշխարհը ոտքի տակ է տվել:
Բոլոր երկրներում եղել Է:
Բոլորը նույն բանն են պնդում:
Բոլորը կրակի բաժին դարձավ:

Առաջադրանք, հայոց լեզու,19.09


  1. Ընդգծված բառերն ու բառակապակցությունները փոխարինի՛ր համապատասխան ածականներով:
Օրինակ՝ Երկրին մոտ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին: — Երկրամերձ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին:
Հայոց աշխարհում՝ Արարատի դաշտի հարավում, մի հրաշքով լի ու ձեռքով չկերտվածկոթող կա: Դա Արարատն է երկինք սլացող, մեկուսի լեռների զանգված՝ կոնի նմանվող զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են:Մասսի ժայռերով պատված գագաթը ծածկված է հավերժական ձյունով: Սսի գագաթի մասը նույնպես քարերով ծածկված է: Լանջերը կտրտված են ճառագայթի ձև ունեցողձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտով առատ արոտներ ու թփուտներ կան. ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի:
Մասիսը զերծ չի մնացել բնության աղետներից: Նրա հյուսիս-արևելքի լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթին մոտ (մերձ) մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:

Հ
1. Ընդգծված բառերն ու բառակապակցությունները փոխարինի՛ր համապատասխան ածականներով:
Օրինակ՝ Երկրին մոտ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին: — Երկրամերձ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին:
Հայոց աշխարհում՝ Արարատի դաշտի հարավում, մի հրալի ու անձեռակերտ կոթող կա: Դա Արարատն է երկնասլաց, մեկուսի լ՝ կոնաձև զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են:Մասսի ժայռապատված գագաթը ծածկված է հավերժական ձյունով: Սսի գագաթի մասը նույնպես քարածածկ է: Լանջերը կտրտված են ճառագայթաձև ձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտառատ արոտներ ու թփուտներ կան. ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի: Մասիսը զերծ չի մնացել բնության աղետներից: Նրա հյուսիսարևելյան  լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթնամերձ մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:
Սուսան Մարկոսյան «Գործնական քերականություն»;
2.Ուղղեցեք սխալները;Փախչել, վելրուծում, կապվել, դուրս գնալ, երիցս, ներդրում, ներառնել, կրկնել, թողնել, պայթացնել, խոստովանել, վիճել, կարմրեցնել:
3.Հոմանիշները տրվածներից ընտրեցեք:ա)
Այգաբացին լսվում էր թռչունների անուշ դայլայլը:
բ) Գյուղի վրա խաղաղ երեկո իջավ:
գ) Կեսօրին քաղաքում անդորրություն էր տիրում:
դ) Գիշերն իր մութ թևերն էր փռել:
ե) Հունձը մայրամուտին ավարտեցին:
(միջօրե, արշալույս, արևամուտ, տարածել, գեղգեղանք, անդորր):

4. Վերականգնել հետևյալ բառերի առաջին բաղադրիչների անհնչյունափոխ ձևերը:Ռմբակոծել, սրճարան, կնքել, մտամոլոր, վիրաբույժ, զինագործ, ըմպանակ, գրադարան, ընչաքաղց, ծաղկաբույլ, երկնակամար, կապտավուն, գինեգործ, բուրմունք, ալրաղաց, թթաստան, խնկածաղիկ, մրրկածուփ, կռվազան, իջնել, ընձուղտ, մամռապատ:

Առաջադրանք հայոց լեզվից, 17.09





1.Ընդծիր ի հոլովման ենթարկվող բառերը:














Մենություն, ձնաբուք, ընդմիջում, երեկոտիրակալ, քույր, վագրվաչկատունկատուփոթորիկքացախաթթու, ընկեր, վերարկու, Սոչի, մեղու, արփի, աշուն:
2. Ընդծիր ու հոլովման ենթարկվող բառերը:
Ամուսին, րոպե, գինի, ջրածին, անկողինբարկօղիթթենի, սրբատեղի, տեր, թագուհիվայրենիմարդ, հացատուն, հոգի, սեր, ուխտատեղի, այգի:
  3. Ընդգծիր ոջ հոլովման ենթարկվող  բառերը:Խնամի, սկեսուրհորաքույր, մայր, ընկերկալվածատեր, եղբայր, տիկինգործընկերաներ, տիրամայր, հորեղբայր, քեռակինտեր, սկեսրայր, նուռ, լռություն:
  4.  Ընդգծիր ան  հոլովման ենթարկվող  բառերը:Շարժում, Մանուկ, սառցալեռարյուն, քարայծ, գառմանուկծունկ, օձաձուկգարուն, օր, հանգիստ, արագացումանկյունգետնանցում, բեռ, հարցում:
   5. Ընդգծիր վա  հոլովման ենթարկվող  բառերը:Առաջ, միջնադար, տարի, վայրկյան, անգամայսօր, ուրբաթցերեկ, երեկո, շաբաթ, գիշերժամժամանակ, վաղը, օր, դուռ, ակնթարթ:
   6. Ընդգծիր ա   ներքին  հոլովման ենթարկվող  բառերը:Ջրշուն,մեծատուն, գիտություն, որմնասյունքառանկյունհացատուն, անուն, հուշասյուն, տրոփյուն, զորություն, արյուն, հնչյունվաճառատունհովվաշունաղջիկ:
7.  Ընդգծիր 
ո ներքին  հոլովման ենթարկվող  բառերը:Հորեղբայր, նախահայր, սեր, մայր, Աստված, կնքամայր, մորեղբայր, եղբայր, վանահայր, քույր, հույս, այր, հայր, պատմահայր:

Առաջադրանք հայոց լեզվից, 17.09














  1. Ամբողջացնել նախադասությունները:
    ա) Քանի որ կենսուրախ և կատակասեր մարդ էր, նա կարողացավ աչքի ընկնել:
    բ)  Ուզում եմ ձեզ այն պահին տեսնել, երբ դուք աշխտանքը ավարտեք:
    գ)  Անցել էր ընդամենը երկու-երեք տարի, մեր վերջին հանդիպումից:
    դ) Թեև հայրն արդեն ծերացել էր, բայց նա հոգով երիտասարդ էր:
    ե) Ով իր նպատակը լավ է պատկերացնում, նա հասնում է դրան:
  2. Մարդ, ձեռ, հույս, ջուր  արմատներով նոր բառեր կազմել` դրանք ունենալով բառամիջում, բառասկբում, բառավերջում:
    Մարդամոտ, ձեռնատու, ջրակայուն, հուսալի, անձեռնամխելի,
  3. Ուղղել սխալները:Վախում եմ, բազմիցս անգամ, նորից եմ կրկնում, սպասեցնել տվեց, ուրիշ այլ մարդիկ, խոսքը քեզ է վերաբերվում, վիճվել, կապնվել, ուտացնել, խոսա, կարմրացնել, խոստովանվել:

    Վախում եմ, բազմիցս, նորից եմ կրկնում, սպասեցնել տվեց, ուրիշ այլ մարդիկ, խոսքը քեզ է վերաբերվում, վիճել, կապնվել, ուտել, խոսիր, կարմրացնել, խոստովանվել:
  4. Կետադրել ավանդազրույցը:Ասում են, թե հենց մի փշուր հաց է գետնին ընկնում,  երկնքից մեզ համար անտեսանելի հրեշտակ է իջնում և կանգնում հացի փշուրի վրա, որպեսզի այն ոտնատակ չընկնի, չպղծվի: Այնպես որ, իմացեք, գետնին ընկած բոլոր փշուրների վրա մի-մի հրեշտակ է կանգնած: Քանի որ դա շատ դժվար է և հոգնեցուցիչ, մարդիկ պետք է հրեշտակներին օգնության, շտապեն  հացը գետնից վերցնեն ու մի բարձր տեղ դնեն:
    Հացը գետնին գցելը մեղք է, քանի որ այն թոնիր է մտել, մաքրվել, սրբացել:

10/09


  Որտեղ անհրաժեշտ է, գրիր կրկնակ տառ.
1)      տզզալկտտանք, ծաղկափթիթ, լուսատտիկ
2)      ուղղամիտ, ծառուղի, աբբահայրընդդիմանալ
3)      Հելլադա, Աքիլլես, Հոլանդիա, Վիեննա
4)      ֆիննականխշշալհովվերգությունբալլադ
5)      իննսունականբուդդայականբնօրրանմրրկահավ
6)      ճռճռալ, միատարրվշտալլուկայբբենական

Ուղղիր տեքստում  ուղղագրական սխալները 
Անթափանց, սռթսռթացնող խոնավությամբ թաթաղված էր օդը: Ցուրտ գիշերով Օխոտյան ափի ողջ երկայնքով մղվում էր երկու ընբոստ տարերգի անհաշտ ընբիշային պայքարը. Ցամաքը խոչնդոտում էր ծովի առաջընթացը, ծովը չէր դադարում անընդհատ ցամաքի վրա հարձակվելուց, մակնթացությունից:
Անթափանց, սրթսրթացնող խոնավությամբ թաթախված էր օդը: Ցուրտ գիշերով Օխոտյան ափի ողջ երկանքով մղվում էր երկու ըմբոստ տարերքի անհաշտ ըմբիշային պայքարը. Ցամաքը խոչընդոտում էր ծովի առաջընթացը, ծովը չէր դադարում անընդհատ ցամաքի վրա հարձակվելուց, մակընթացությունից:
Որ  բառերում անհրաժեշտ է,  գրիր  յ:
1. ԻսրայելԿարոյի, միություն, կրիա
2. հայելիՌաֆայելգայիսոննյարդ
3. բամիա, վերարկուի, ծիածան, երգեի
4. միմյանց, օվկիանոս,  միլիարդ, ժանյակ
 Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են գրվում գծիկով:
ալ կարմիր, բուք-բորան, դեփ-դեղին, կողք կողքի
վերև-ներքև, դեմ-դիմաց, դեսից-դենից, մանր-մունր
գիշեր-ցերեկ, ոչ ոք, ստեպ-ստեպ, տուն-թանգարան
ժամ-պատարագ, գնացող-եկող, պատեհ-անպատեհ, առոք-փառոք
Որտեղ անհրաժեշտ է, գրիր մեծատառով:
1. Խրիմյան Հայրիկն ասաց, որ վաղը ևեթ կկարգադրի, որ Մասիսի հողից, Երասխի ջրից ու Հայաստանի ծաղիկներից մի քիչ վերցնեն և ուղարկեն Վենետիկ:
2. Հայաստանի գրեթե բոլոր քաղաքները` Վան, Բագավան, Կարին, Երվանդաշատ, Վաղարշապատ, Նախիջևան, Արտաշատ, բռնված էին պարսից զորքով
3. Վրաց Միհրդատ թագավորը Վարդանի համհարզին ընդունեց պալատի վեհաշուք դահլիճում թարգմանի ներկայությամբ:

No comments:

Post a Comment