Sunday, January 19, 2020

Ցույց պլաստիկի դեմ

 19.01

Պլաստիկ իրերի կիրառումը տարածվեց 1950-ականներից սկսած։ Այդ նյութերը թեթև են, մատչելի և մեր կյանքը զգալիորեն հեշտացնում են: Այսօր արդեն դժվար է պատկերացնել մեր առօրյան առանց պլաստիկի՝ սպասքի պարագաների, տեխնիկայի և այլն: Հայաստանը, ինչպես նաև բազում այլ երկրներ խորտակվել են պլաստիկե աղբի  մեջ։ Կրկնակի օգտագործման ենթակա չլինելով՝ դրանք որպես կենցաղային աղբ, դարձել են բնապահպանական աղետ։  Հայաստանում պլաստիկ թափոնների վերամշակման ուղղությամբ վերջին տասնամյակում մի շարք քայլեր են ձեռնարկվել, բացվել են պլաստիկի, ինչպես նաև այլ թափոնների վերամշակման ձեռնարկություններ: Բայց այս ամենը բավարար չէ, քանի որ աղբն ավելի շատ է, քան դրա վերամշակումը։ 
  Իսպանիայի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի մասնագետները հաշվել են, որ պլաստիկե աղբը համաշխարհային օվկիանոսում առկա աղբի գրեթե 88%–ն է կազմում։ Անձրևաջրերի խողովակներով օվկիանոս են լցվում պլաստիկե տոպրակներ, շշեր, սպասք, փաթեթավորման թղթեր։ Հնարավոր է, մինչ 2025 թվականը համաշխարհային օվկիանոսում յուրաքանչյուր 3 կիլոգրամ ձկան դիմաց մեկ կիլոգրամ աղբ լինի, իսկ մինչ 2050 թվականն այն կգերազանցի մոլորակի ամբողջ ձկների քանակը։ Ավելի քան 260  տեսակ կենդանիներ պատահական պլաստիկ են կուլ տալիս կամ խճճվում են դրա մեջ։ Շատ կենդանիներ, այդ թվում և՛ ցամաքային, և՛ ջրային, դրանց հետևանքով սկսում են տառապել լուրջ առողջական խնդիրներից։ Նրանք հաճախ տառապում են աղիքային խցանումներից, որոնց հետևանքը երկար, դանդաղ և ցավոտ մահն է։ Կենդանիները նաև կարող են թունավորվել այն քիմիկատներից, որոնք գտնվում են պլաստիկ տոպրակների բաղադրության մեջ։ 
  Ավելի քան 40 երկրներում պլաստիկի իրերի օգտագործման սահմանափակումներ եւ արգելքներ կան։ Այդ երկրների շարքում են ոչ միայն զարգացած երկրները, այլև  մի շարք աֆրիկյան երկրներ։ Եվրամիությունում արդեն դիտարկում են պլաստիկե միանգամյա օգտագործման սպասքն արտադրությունից ու կենցաղում կիրառելուց հրաժարվելու հնարավորությունը։Գերմանիայում, կան հատուկ ապարատներ, որտեղ պլաստիկ շիշը հանձնելիս ցանկացած մարդ կարող է գումար ստանալ: Շշերը հետագայում վերամշակվում են
  Փորձագետների կարծիքով` այս խնդրի միակ լուծումը պլաստիկե իրերից հրաժարվելն է։ Նրանք խորհուրդ են տալիս թղթի միանգամյա օգտագործման սպասք, մթերքի համար կտորից տոպրակներ, ապակյա կոնտեյներներն ու թերմոսներ օգտագործել։



Շոտլանդիայում կառուցում են ճանապարհներ պլաստիկից


Ինժեներ Տոբի Մաքքարթնին հնարել է կառուցել ճանապարհներ վերամշակված պլաստիկի միջոց: Ըստ Մաքքարթնիի, նրա տեխնոլոգիան կարող է միանգամից լուծել երկու խնդիրբարելավել ճանապարհների որակը և լուծել պլաստիկ թափոնների խնդիրը: Մաքքարթնիի արտադրական ընկերությունը գտնվում է Շոտլանդիայում: Այդ մասին հայտնում է BBC- ն:

Ճանապարհաշինության նյութը պատրաստելու համար, աշխատողները ավելացնում են ասֆալտի խառնուրդին վերամշակված պլաստիկ: Նրանք փոխարինում են բիտումը` նավթի վերամշակման արտադրանքով, որը բաղկացած է 10% -ով սովորական ասֆալտից: Մաքքարթնիի ընկերությունը հավաստիացնում է, որ տեխնոլոգիան թույլ է տալիս 60%-ով ավելի ամուր ճանապարհներ կառուցել, որոնք էլ մոտ 10 անգամ ավելի երկար կպահպանվեն: Գործարանի աշխատողներից մեկը ասաց,- գործը նույնն է, ինչպես սովորական ասֆալտ խառնելը, բայց առանց բիտում ավելացնելու։

Ընկերության հիմնադիրը հրաժարվում է լիովին բացահայտել ճանապարհաշինության նյութի բաղադրությունը, որը գիտեն միայն նա և երկու ընկերներ՝ ընկերության համահիմնադիրները: Նա համեմատեց իր որոշումը Շոտլանդական ըմպելիքի Այրն-Բրու ստեղծողների հետ: Հայտնի է, որ աշխարհում միայն երեք մարդ գիտի ըմպելիքի բաղադրությունը, դա ընկերության հիմնադիրներն են։

Մաքքարթնին իր գյուտի շնորհիվ, դարձավ բրիտանական մրցույթի հաղթողներից մեկը, որը կազմակերպել էր միլիարդատեր Ռիչարդ Բրենսոնը: Մաքքարթնին ֆինանսավորում է ստացել 50 հազար ֆունտի չափով: 2017թ մարտին, այսինքն ՝ հիմնադրումից 9 ամիս անց և չորս աշխատողներով, ընկերությունը գրանցեց 160 հազար ֆունտ շրջանառություն:

Մաքքարթնին որոշեց ուսումնասիրել պլաստիկի ռացիոնալ օգտագործումը, երբ իմացավ, որ դպրոցում իր աղջկան հարցրել են, թե ինչ է ապրում օվկիանոսում, եւ նա պատասխանել է,- պլաստիկ
- Ես չեմ ուզում, որ իմ փոքրիկ աղջիկը մեծանա այսպիսի աշխարհում, որտեղ զարգացել է այս իրավիճակը, - ասել է Մաքքարթնին BBC- ին տված հարցազրույցում: Պլաստիկ օգտագործելու գաղափարը, նրա մոտ առաջացավ այն բանից հետո, երբ նա տեսավ Հնդկաստանում կատարվող իրադարձությունները՝ բնակիչները փորձում էին պայքարել անհավասար ճանապարհների դեմ

Ըստ պլաստիկի մշակման կազմակերպության տվյալների, 2015 թվականին Մեծ Բրիտանիայում 1,5 միլիոն տոննա պլաստիկ թափոններից, վերամշակվել է 500 հազար տոննա: Շուկայի մասնակիցները վերագրել են սպառողների անտեղյակությանը, թե ինչպիսի առարկաները կարող են վերամշակվել, ինչպես նաև, որ տեղական իշխանությունները չեն տրամադրում միջոցներ վերամշակման համար:

Թարգմանել եմ այստեղից՝ https://tass.ru/plus-one/4221044 

Tuesday, December 10, 2019

Էկոլոգիա ամփոփում

Այս տարի ստանում եմ հեռավար ուսուցում եւ Էկոլոգիայի առարկային ավելի ակտիվորեն եմ ինձ դրսեւորել։ Էկոլոգիայի դասերի շնորհիվ ես գաղափար ունեցա Հայաստանի բնապահպանական խնդիրների մասին, նաեւ ավելի լավ եմ պատկերացում, թե ինչպիսի համամոլորակային էկոլոգիական խնդիրներ կան։ Մեր դարաշրջանը այնպիսին է, որ մենք ստիպված ենք ամենուրեք շփվել ռադիոակտիվ նյութերի հետ։ Կարող եմ նշել, որ հանքայնադրությունը մեր արդիական խնդիրն է՝ նրա վնասակարությունը կարող է նպաստել կամ խոչընդոտել օրգանիզմի զարգացմանը։ Որքան հնարավոր է, պետք զերձ պահենք գետերում եւ լճերում թափոնների ավելացումից կամ վտանգավոր քիմիական նյութերից։
   Երբ սկսեցի ավելի լավ ուսումնասիրել այս առարկան, շատ դժվարություններ ունեցա, քանզի չէի պատկերացնում, թե ինչ է կատարվում մեր երկրում, թե ինչպիսի գլոբալ խնդիրներ կան եւ որքան վտանգավոր են նրանք։ Իմ վերաբերմունքը շրջակա միջավայրի նկատմամբ իսկապես փոխվել է՝ մասամբ մտահոգված եմ մեր առոջության համար։ Սկսել եմ նկատել մեր երկրում բնապահպանական խնդիրները, որոնց վրա նախկինում ուշադրություն չէի դարձնում: Քանի որ Էկոլոգիան ուսումնասիրում է օրգանիզմի եւ միջավայրի փոփոխությունները, ուստի կարեւոր նշանակություն է ստանում շրջակա միջավայրի հասկացողությունը։ Մարդիկ պետք է հասկանան, որ շրջակա միջավայրից շատ բան է կախված եւ մաքուր պահեն այն: Մենք պարտավոր ենք պահպանել բնության հարստությունն ու բազմազանությունը, եւ վայլել նրա գեղեցկությունը: 
  Նշեմ, որ իշնորհիվ իմ գիտակ ուսուցչու ես հասնելի ձեւով, բազում եւ հետաքրքիր գիտելիքներ իմացա, որի օրինակն է այսօրվա իմ ամփոփումը։